Elon Musk, Roadster 2 tanıtımında yine herkesi şaşırttı. Teksas’taki SpaceX tesisinde yapılan gösteride araç, Tesla’nın bütün modellerinin üzerinden atladı, rampada ters dururken düşmedi, havaya fırlayıp takla attı ve iticilerle yere indi.
Aracı havaya kaldıran sistem basınçlı azot gazı. Koltukların arkasındaki tanklarda tutulan gaz, küçük nozullardan dışarı püskürtülüyor ve arabayı itiyor. Mantık, ağzı bağlanmadan bırakılan bir balonla aynı. Önce güçlü bir çıkış oluyor, gaz azaldıkça itiş de azalıyor ve araç yere iniyor. Yani araba aslında uçmuyor, çok iyi kontrol edilen bir sıçrama yapıyor.
Roadster ilk kez 2017’de tanıtılmıştı ve teslimatların 2020’de başlayacağı söylenmişti. Yeni hedef 2028.
Bu tarih değişikliği Musk için yeni bir durum değil. Son on yılda verdiği vaatlerin bir kısmı gerçek oldu, bir kısmı ise hâlâ bekliyor ya da tamamen unutuldu.
Tutan vaatler
Musk roketlerin fırlatıldıktan sonra geri dönüp ineceğini söylediğinde, sektörün büyük kısmı bunu ciddiye almadı. Aralık 2015’te Falcon 9’un ilk kademesi Florida’da dikey olarak indi. Bugün SpaceX roketleri onlarca kez tekrar kullanıyor ve bu durum fırlatma maliyetlerini kökten değiştirdi.
Model Y için de benzer bir tablo var. Musk, aracın dünyanın en çok satan otomobili olacağını araç daha yaygınlaşmadan söylemişti. JATO Dynamics verilerine göre Model Y 2023’te 1,22 milyon satışla zirveye çıktı. Bu, bir elektrikli aracın tüm otomobiller arasında yıllık birinciliği ilk kez alışıydı.
Tutmayan vaatler
2019’da Musk, 2020’de yollarda bir milyondan fazla robotaksi olacağını açıkladı. Yapay zeka uzmanı Kai-Fu Lee buna, 2020’de bir milyon Tesla robotaksi görürse hepsini yiyeceğini yazarak karşılık verdi. 2020 geldi geçti, robotaksiler gelmedi.
Hyperloop daha çarpıcı bir örnek. Musk 2013’te şehirler arasında vakumlu tüplerde giden kapsül fikrini ortaya attı ve dünyanın birçok yerinde bu fikir üzerine şirketler kuruldu. Bunların en bilineni Hyperloop One, 450 milyon dolardan fazla yatırım topladı. Ancak hiçbir zaman çalışan bir sistem için sözleşme alamadı ve 2023’ün sonunda kapandı.
Gösteri ve gerçek
2021’de Tesla insansı robotu Optimus’u tanıttığında, sahnede dans eden şey robot kostümü giymiş bir insandı. Musk bunu açıkça belirtti ve olay bir gösteri olarak kaldı.
2018’deki “finansman hazır” tweet’i ise farklı sonuçlandı. Musk, Tesla’yı borsadan çekmek için gereken finansmanın hazır olduğunu yazdı, ama değildi. Bu paylaşım Musk ve Tesla’ya toplam 40 milyon dolarlık cezaya, Musk’a da yönetim kurulu başkanlığına mal oldu.
Musk bu durumun farkında. 2020’de robotaksiler sorulduğunda dakikliğin güçlü yanı olmadığını ama sonunda her zaman başardığını söyledi. Aynı konuşmada tahmin yöntemini de açıkladı. İyimser ya da kötümser senaryoyu değil, ortadaki ihtimali söylüyordu. Bu da verdiği tarihlerin yaklaşık yarısının tutmayacağı anlamına geliyor.
Mucit mi? Yalancı Mı?
Tabloya baktığımda hem bir palavracı hem bir hayalperest hem de bir mucit görüyorum.
Musk’a hâlâ inanmaya devam etmemizin sebebi de belki bu. Roketleri geri indiren biri “araba uçacak” dediğinde, insan “belki de olur” diye düşünüyor. Tutan her vaat, tutmayan bir sonrakine kredi açıyor.
Musk’ın vaatlerinde bir sorun da var. Musk bir ihtimal söylediğinde yatırımcı da müşteri de onu bir ürün olarak algılıyor. Dünyanın en zengin adamının verdiği tarih, tahmin olarak kalmıyor. Yatırım kararına, bütçeye, rezervasyon ücretine dönüşüyor.
Evet Musk’ın anlattığı her hikaye gerçek olmadı. Ama o hikayelere inanan yatırımcılar milyarlarca dolar koydu, mühendisler kariyerlerini bu hayallere bağladı, rakip şirketler hızlanmak zorunda kaldı ve otomotiv sektörü elektriğe dönmeye başladı. Balonların bir kısmı sönse bile, yarattıkları rüzgar gerçek şeylerin inşa edilmesini sağladı. Bazılarına ise para kaybettirdi.
Artık İnsanları bir hikayeye inandırmak onu yapmaktan çok daha önemli.
Musk bu işin günümüzdeki zirvesi. Ustası değil, okulu.
Yine yaptı yapacağını.
Bir yanıt yazın